Budowa wind w istniejących budynkach mieszkalnych

Jak projektować i realizować windy w istniejących budynkach mieszkalnych

Starzenie się społeczeństwa oraz rosnące wymagania w zakresie dostępności architektonicznej sprawiają, że brak windy w budynku mieszkalnym coraz częściej staje się realnym problemem, a nie tylko niedogodnością. Dotyczy to szczególnie bloków z lat 60.–80. oraz kamienic przedwojennych, które zgodnie z dawnymi przepisami nie musiały być wyposażane w dźwigi osobowe. Dziś jednak dla wielu mieszkańców – zwłaszcza seniorów i osób z ograniczoną mobilnością – codzienne pokonywanie schodów bywa barierą nie do przejścia.

Odpowiedzią na te wyzwania jest opracowany przez Politechnikę Krakowską poradnik budowy wind w istniejących budynkach mieszkalnych, który systematyzuje cały proces inwestycyjny – od analizy potrzeb aż po wieloletnią eksploatację windy .

Dostępność jako standard, nie wyjątek

Zgodnie z ideą projektowania uniwersalnego, winda nie jest już udogodnieniem dla wybranych, lecz elementem niezbędnym do zapewnienia równego dostępu do mieszkań. Pełna dostępność oznacza możliwość dotarcia windą na każdą kondygnację mieszkalną bez progów, schodów i różnic poziomów. Ma to kluczowe znaczenie nie tylko dla osób poruszających się na wózkach, ale również dla rodzin z małymi dziećmi, osób czasowo kontuzjowanych czy mieszkańców w podeszłym wieku.

Co istotne, inwestycja w windę przynosi również wymierne korzyści ekonomiczne – wartość mieszkań w budynkach wyposażonych w dźwig może wzrosnąć nawet o 10–15%, co często przewyższa indywidualny koszt udziału w inwestycji.

Od strategii do eksploatacji – uporządkowany proces

Poradnik opiera się na międzynarodowym standardzie RIBA Plan of Work, dostosowanym do polskich realiów prawnych i technicznych. Cały proces został podzielony na osiem etapów – od określenia strategii i analizy potrzeb, przez projekt koncepcyjny i budowlany, aż po przekazanie windy do użytkowania i jej wieloletni monitoring.

Takie podejście pozwala uniknąć przypadkowych decyzji i minimalizuje ryzyko kosztownych błędów. Szczególnie podkreślono znaczenie wczesnych konsultacji z mieszkańcami oraz rzetelnej ekspertyzy technicznej budynku, które przesądzają o powodzeniu całej inwestycji.

Różne budynki – różne rozwiązania

Nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie dla wszystkich obiektów. Inne możliwości techniczne mają kamienice zabytkowe, inne bloki wielkopłytowe, a jeszcze inne budynki adaptowane z dawnych hoteli czy biurowców. W poradniku zaprezentowano liczne warianty lokalizacji szybów windowych – wewnętrzne, zewnętrzne, w podwórkach, w trakcie korytarzy czy w systemie galerii dostawnych.

Każdy wariant został oceniony pod kątem zalet, ograniczeń, wpływu na konstrukcję budynku, dostępność mieszkań oraz akceptację społeczną. Dzięki temu zarządcy i wspólnoty mogą świadomie wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do specyfiki swojego obiektu.

Koszty i finansowanie – realne liczby

Koszt budowy windy w istniejącym budynku najczęściej mieści się w przedziale 700 tys. – 1,1 mln zł, choć w przypadku kompleksowych modernizacji może być wyższy. Największą część budżetu pochłaniają roboty budowlane oraz zakup i montaż samej windy.

Poradnik wskazuje również dostępne źródła finansowania, takie jak Fundusz Dostępności BGK, programy dotacyjne „Dostępność Plus” czy środki europejskie. Kluczową rekomendacją jest łączenie różnych form wsparcia – pożyczek, dotacji i wkładu własnego mieszkańców – aby zmniejszyć indywidualne obciążenia finansowe.

Inwestycja w przyszłość

Budowa windy to nie tylko odpowiedź na bieżące potrzeby, lecz także inwestycja w długoterminową wartość nieruchomości. Wraz z postępującym starzeniem się społeczeństwa budynki niedostosowane do potrzeb osób o ograniczonej mobilności będą tracić na atrakcyjności.

Poradnik Politechniki Krakowskiej pokazuje, że nawet w trudnych technicznie i historycznie obiektach możliwe jest znalezienie racjonalnych, bezpiecznych i akceptowalnych społecznie rozwiązań. Kluczem jest dobra metodologia, dialog z mieszkańcami i świadome planowanie całego procesu.

Budowa wind w istniejących budynkach mieszkalnych